ลักษณะที่มีผลให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาลล่าช้ากว่า 3 ชั่วโมงหลังมีอาการ โรงพยาบาลพิจิตร

 

ช้องมาศ จักรวิเชียร (พย.ม.), ศิริลักษณ์ ครอบนพรัตน์ (ป.พส.)

หอผู้ป่วยอายุรกรรม กลุ่มงานการพยาบาล โรงพยาบาลพิจิตร

 

บทคัดย่อ

 

ความสำคัญ: โรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตและความพิการของประชากรโลก ปัจจุบันมีการรักษาโดยให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ (rt-PA) หลังจากได้ดำเนินการมาแล้ว ยังพบว่ามีผู้ป่วยที่มาโรงพยาบาลล่าช้ากว่า 3 ชั่วโมงหลังมีอาการ ร้อยละ 63.6 ด้วยสาเหตุต่างๆ กัน การทราบลักษณะเสี่ยงต่อการมารักษาล่าช้า จะช่วยให้ผู้เกี่ยวข้องสามารถเฝ้าระวังและกระตุ้นเตือนให้ผู้ป่วยและญาติมาโรงพยาบาลภายในระยะเวลาที่เหมาะสมได้

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาลักษณะที่ทำให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเข้ามารับการรักษาในโรงพยาบาลล่าช้ากว่า 3 ชั่วโมงหลังมีอาการของโรค

รูปแบบศึกษา สถานที่ และผู้ป่วย: ศึกษาแบบติดตามไปข้างหน้า (prospective cohort) ที่แผนก อายุรกรรม โรงพยาบาลพิจิตร ในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมองรายใหม่ ที่ได้ทำ CT brain และแพทย์วินิจฉัยว่าเป็น cerebral infarction ที่เข้ามารับการรักษาเป็นผู้ป่วยใน ของโรงพยาบาลพิจิตร ระหว่างเดือนกรกฎาคม 2557 ถึงเมษายน 2558 จำนวน 209 ราย

วิธีการวัดผล: รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผู้ป่วยและญาติ คัดลอกข้อมูลหลักจากเวชระเบียน วิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบผู้ป่วยที่มาล่าช้ากว่า และผู้ป่วยที่มาภายในเวลา 3 ชั่วโมง ด้วย exact probability test, t-test และวิเคราะห์ลักษณะเสี่ยงด้วยการวิเคราะห์ถดถอยแบบพหุแบบลอจิสติก แสดงความเสี่ยงด้วย odds ratio

ผล: ผู้ป่วยในการศึกษาเป็นเพศชายมากกว่าหญิงประมาณ 1.4 เท่า อายุเกิน 60 มากที่สุด ส่วนใหญ่มีโรคประจำตัว โดยเป็นความดันโลหิตสูงเกินร้อยละ 60 มีผู้ป่วยที่มารับการรักษาในโรงพยาบาลล่าช้ากว่า 3 ชั่วโมง 113 คน (ร้อยละ 54.1) ลักษณะที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการมาโรงพยาบาลล่าช้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การรอดูอาการหรือรอปฐมพยาบาลเบื้องต้น (OR=66.74, 95%CI: 15.30-291.13, p<0.001) อาศัยอยู่ในเขตรอยต่อของจังหวัด (OR=14.92, 95%CI: 1.44-154.39, p=0.023) อยู่คนเดียวขณะเกิดอาการ (OR=9.92, 95%CI: 1.85-53.07, p=0.007) และไม่รู้จักอาการโรคหลอดเลือดสมอง (OR=3.50, 95%CI: 1.16-10.56, p=0.026)

 

 

ข้อยุติและการนำไปใช้: เพื่อให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองมารับการรักษาในโรงพยาบาลภายใน 3 ชั่วโมง ควรให้ความรู้เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง และการรับรู้ความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมองที่จะเกิดขึ้นกับผู้ป่วย การเพิ่มการเฝ้าระวังติดตามอาการผิดปกติในกลุ่มเสี่ยงที่อยู่คนเดียว และให้ข้อมูลการติดต่อกับโรงพยาบาลใกล้เคียงในกลุ่มเสี่ยงที่อาศัยอยู่ในเขตรอยต่อของจังหวัด

 

คำสำคัญ: โรคหลอดเลือดสมอง, อาการโรค, การเข้ารับการรักษาช้ากว่า 3 ชั่วโมง, ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ